Vernieuwingsplannen

Kamp Amersfoort is al enkele jaren bezig met de voorbereiding van haar vernieuwingsplannen. Dat gebeurt in verschillende fasen en inmiddels is de eerste fase financieel rond! Het proces naar een definitief ontwerp en de schop in de grond is gestart! In 2018 zal de eerste fase naar verwachting afgerond zijn en hopelijk is de tweede fase dan begonnen.

Waarom vernieuwen?

Kamp Amersfoort is, met de bouw van het huidige bezoekerscentrum in 2004, een volwaardige gedenkplaats geworden. Verschillende betrokkenen, waaronder nadrukkelijk leden van de Rotary Amersfoort-Stad, hebben hier samen met oud-gevangenen, hun schouders onder gezet, gezorgd dat het (in 2000) een nationaal monument werd, de overblijfselen van destijds als rijksmonument veilig laten stellen en het terrein op passende wijze ingericht. Al ruim 15 jaar fungeert het kamp succesvol als een plek voor herdenken en herinneren. Via rondleidingen door vrijwilligers wordt wekelijks vele malen het verhaal over het verleden van Kamp Amersfoort verteld aan scholieren, militairen, nabestaanden en andere bezoekers.

Maar de laatste paar jaar constateren we dat herdenken verandert: Mensen die het hebben meegemaakt zijn er straks niet meer. Er is toenemende belangstelling van nabestaanden en er is toenemende behoefte aan educatieve programma’s. Het gebouw wordt met het groeiende aantal bezoekers te klein en zonder gids kunnen bezoekers moeilijk begrijpen wat voor een kamp dit is geweest.

Met welk doel?

In de vernieuwingsplannen wordt tegemoet gekomen aan bovengenoemde wensen met de volgende doelen:

Kamp Amersfoort krijgt haar eigen gezicht terug als plaats van terreur: door middel van een tentoonstelling worden slachtoffers uitgelicht met hun persoonlijke verhalen. Wie zaten er in Kamp Amersfoort? En waarom?

Het was een Kamp voor meningsvervolgden, politieke gevangenen, geestelijken. Ook voor misdadigers, gijzelaars, sovjet-soldaten en ontduikers van de werkplicht.

Puttenaren. Edith Stein. Titus Brandsma. Anne de Vries. Monne de Miranda.

Moedige mensen die hun negatieve ervaringen hebben omgezet in positieve zaken, zoals het doen ontstaan van de Europese Unie met als grondleggers Max Kohnstamm en Mom Wellenstein. In een tentoonstelling van slachtoffers en daders wordt dit eigen gezicht mogelijk gemaakt. Gecombineerd met moderne digitale middelen en uitdagende dilemma oefeningen.

Ook de daders krijgen hierin een plek. Een gewelddadig kamp zoals Kamp Amersfoort is geweest roept ook de vraag op: Waarom was dat zo, hoe heeft men zich zo lang ongecorrigeerd kunnen gedragen? Wat was Kotälla voor een man? Waarom is de Miranda door mede gevangenen omgebracht? Waarom werden met name de sovjetkrijgsgevangenen mishandeld en vermoord? Hoe is na de oorlog met de daders omgegaan? Wat gebeurt er nu met daders, gezien vanuit de verschillende tribunalen die in de loop van de tijd zijn gepasseerd. Waarom zijn veel oorlogsmisdadigers vrij gekomen zonder dat daar aandacht op werd gevestigd en was er zoveel weerstand tegen de vrijlating van de 3 van Breda?

Vele intrigerende vragen die bij velen uitmonden in de vraag: ‘Hoe zou ik me gedragen in zulke omstandigheden?’ Kun je je daar op voorbereiden? Helpt bewustwording vooraf mee aan ‘moedig gedrag’?

Kamp Amersfoort wil daarmee een educatief centrum zijn over gevangenschap tijdens WOII in relatie tot hedendaagse vraagstukken: educatieve programma’s en dilemmatrainingen voor scholieren, studenten, bedrijven en geüniformeerden worden ontwikkeld.

nieuwbouw expositie

De vernieuwingen bieden straks ruimte voor tentoonstellingen en educatie. Gebouwen, landschap en inhoudelijke verhaallijnen worden op elkaar afgestemd. In een sfeer van beklemming zal de bezoeker, met of zonder gids, duidelijk worden wat voor een kamp dit is geweest, welke plaats dit kamp had in het totaal van het Duitse oorlogsapparaat, wie er gezeten hebben, wie de kampbewaarders waren.

Programma’s worden mede ontwikkeld in landelijke en regionale samenwerking met andere oorlog gerelateerde organisaties (Sporen van oorlog in Eemland, Russisch Ereveld, 4 en 5 mei Comité, NIOD, Oorlogsgravenstichting)

In 2016 zijn wij van start met de verkoop van aandelen in de ontwikkeling van Kamp Amersfoort. Armando heeft voor dit doel unieke bronzen beeldjes van boombladeren gemaakt. In 6 verschillende vormen en kleuren, met een oplage van 100 beeldjes per vorm. Elk beeldje is handgeschilderd en daardoor uniek. Voor een aandeel van 250 euro ontvangt u zo’n beeldje.

De nieuwe ondergrondse expositieruimte wordt een informatieve plek. Het verdiept bijna letterlijk de beleving van de locatie. Hier worden biografieën van personen die deel uitmaakten van het kamp gepresenteerd: slachtoffers, daders en omstanders. Aan de hand van (bewegend) beeld, computergebruik, tekst en objecten worden de verhalen sober en geconcentreerd in beeld gebracht.

De educatieruimte krijgt in dit ondergrondse deel een eigen plek.

nieuwbouw kleine ruimte

In de ruimte rond het kamp worden de executieplekken duidelijker gemarkeerd en in verband gebracht met de verhalen in de tentoonstelling. Er worden ook lijnen getrokken naar de Leusderheide, het Russisch Ereveld en naar andere graven van oud gevangenen op Rusthof. De schietbaan blijft uiteraard in tact.

Daarnaast wordt dit terrein door middel van enkele aanpassingen visueel beter aan het bezoekerscentrum gekoppeld.De parkeergelegenheid die nu voorbij het bezoekerscentrum is gesitueerd, wordt verplaatst naar een plek die vóór het bezoekerscentrum ligt, aan de overkant van de weg tussen de bomen. De route van en naar het station krijgt, in samenwerking met de stichting schuilplaatsverleners en het Russisch Ereveld, een eigen plaats als wandelroute met markeringen en audiotour.

Kortom, Kamp Amersfoort geeft haar geschiedenis duidelijker prijs en is straks goed voorbereid op de toekomst van herinneren.

De ruimte achter het bezoekerscentrum, de appèlplaats genaamd, wordt omheind door cortenstaal lamellen die de achterliggende gebouwen deels aan het zicht onttrekken en een gevoel van beklemming teweeg zal brengen. In de grond zullen contouren van de barak die daar heeft gestaan met de bunkercellen worden teruggebracht. Ook de Rozentuin krijgt hier wederom een plek.

De ingang wordt gesitueerd aan de achterzijde van het gebouw. Via de originele poort betreedt men een grote binnenplaats. (Met dank aan de politie voor de verruiming van de binnenplaats!). Op de binnenplaats komt een glazen paviljoen en krijgen of behouden de bestaande monumenten een centrale plek. Het bezoekerscentrum wordt na fase 2 bijna 3 keer zo groot.

Dit alles bedoeld om ruim baan te geven aan het inhoudelijke verhaal en de educatieve programma’s.

Het ontwerp voor nieuwbouw bij Kamp Amersfoort is inmiddels aan belanghebbende partijen gepresenteerd en momenteel wordt de financiële haalbaarheid onderzocht. Een verbouwing als deze is ingrijpend en kost veel geld. Een gefaseerde uitvoering ligt voor de hand. Kamp Amersfoort is hierin afhankelijk van externe financiering (subsidies en fondsen). Maar daarmee redden we het nog niet. Kamp Amersfoort zal ook aan crowdfunding gaan doen en maakt daarmee meteen haar plannen aan het publiek in de omgeving kenbaar. Een ieder die een gift voor dit doel zou willen schenken kan dit doen door te doneren aan de Kring van Beschermers of door contact op te nemen met de directeur van Kamp Amersfoort.

 

Foto’s en ontwerp: Inbo architecten, Juurlink en Geluk, Opera Amsterdam.

Laatste nieuws en blog