|
|
 |
|
Op en rond het terrein waar Kamp Amersfoort lag vinden we verschillende herinneringen aan het Kamp. Veel van deze herinneringen of gedenktekens hebben de status monument en zijn te vinden in de nabijheid van de huidige gedenkplaats. De gedenktekens bij Bergzicht, Jannetjesdal, de Appelweg (centrum), de BW-Laan, Spechtstraat en de Joodse begraafplaats, bevinden zich niet op loopafstand van de gedenkplaats. |
De nieuwe Status
Kamp Amersfoort, november 2000
In het jaar 2000 kwam de status van Kamp Amersfoort ter sprake. Niet alleen op de Amersfoortse politieke agenda, maar ook op die van Leusden en Den Haag. Kamp Amersfoort zou in de lijn van Vught, Westerbork en de Hollandsche Schouwburg, een status moeten hebben als nationaal monument. In de eerste plaats om de 'erkenning' en het 'eerherstel'. In de tweede plaats om de bescherming die een dergelijke status biedt.
Op 30 november 2000 werd in de Tweede Kamer door minister Borst de 'Nationale' status van Kamp Amersfoort uitgesproken. Deze erkenning betreft de overblijfselen van Kamp Amersfoort - de muurschilderingen, de wachttoren, de schietbaan en de klokkenstoel - de gedenksteen aan het begin van de schietbaan en het beeld 'De Stenen Man' aan het einde ervan.
Het beeld "De Stenen Man", dat sinds 1953 de status van 'nationaal monument' heeft, maakt deel uit van "Nationaal Monument Kamp Amersfoort".
In 1947 werd het voormalige Kamp Amersfoort door de Nationale Monumenten Commissie aangewezen als locatie voor een nationaal monument.
Aan het einde van de schietbaan, waar in de oorlogsjaren diverse executies hebben plaatsgevonden, werd in 1950 een voorlopig houten kruis geplaatst. In 1953 werd het kruis vervangen door het definitieve monument, het beeld "Gevangene voor het vuurpeloton", ook wel "De Stenen Man" genoemd. Het beeld is een nationaal monument.
 Gevangene voor het vuurpeloton
|
Een monument ter herinnering aan de moord op de Russische gevangenen.
Monument Koedriest of Russisch Monument staat op de plek waar in 1945 een massagraf met 77 Russische slachtoffers van Kamp Amersfoort werd blootgelegd. De slachtoffers maakten deel uit van een groep van 101 gevangenen die op 27 september 1941 op station Amersfoort aankwam. Begin april 1942 waren 24 van hen in Kamp Amersfoort aan ontbering en mishandeling overleden. De anderen werden op 9 april 1942 vermoord.
Monument Koedriest
|
Restanten van het gebouwtje dat werd gebruikt voor tijdelijke berging.
Tegenover het P.D.A. aan een pad evenwijdig aan de schietbaan stond een klein gebouw dat in de jaren 1941-1945 gebruikt werd voor de tijdelijke berging van overleden gevangenen. Het gebouw werd eind jaren 60 gesloopt.
Lijkenhuisje
|
Represaillemoord, 5 februari 1945.
Voor het pand Barchman Wuytierslaan 40 - 42 te Amersfoort werden op 5 februari 1945 achttien gevangen uit Kamp Amersfoort en twee willekeurige voorbijgangers gefusilleerd. In 1946 werd een gedenkplaat onthuld ter nagedachtenis aan de twintig slachtoffers van deze represaillemoord.
BW-Laan
|
Ruim vierhonderd oorlogsslachtoffers.
Op een gedeelte van de algemene begraafplaats 'Rusthof' zijn ruim vierhonderd slachtoffers van de eerste en Tweede Wereldoorlog begraven. Onder de slachtoffers bevinden zich gevangenen van Kamp Amersfoort, Nederlandse militairen en dwangarbeiders, buitenlanders gestorven in Duitse gevangenschap en 238 geallieerde vliegers.
Oorlogsgraven Rusthof
|
Naast de algemene begraafplaats Rusthof bij 'Oud-Leusden' aan de Dodeweg ligt sinds 18 november 1948 een begraafplaats met de naam "Ereveld".
Op het Ereveld zijn 865 oorlogsslachtoffers uit de voormalige Sovjet Unie herbegraven. Onder hen bevinden zich 'de 101 van Kamp Amersfoort'.
Russisch Ereveld
|
Sporen van een represaillemoord op tien gevangenen uit Kamp Amersfoort.
Drie gedenkplaten in een muur aan de Appelweg markeren de plek waar op 20 maart 1945 tien gevangenen uit Kamp Amersfoort werden geëxecuteerd. De muur draagt nog steeds de sporen van de executie.
Fusillade Appelweg
|
Eén wachttoren is bewaard gebleven.
In de eerste periode van Kamp Amersfoort waren zes wachttorens om het gevangenengedeelte geplaatst. In 1943 toen het gevangenenkamp was uitgebreid waren dat er acht. Eén toren is bewaard gebleven. In 2004 werd de overgebleven wachttoren gerestaureerd en weer op zijn oorspronkelijke plaats gezet.
Wachttoren
|
|
|
|
|
De klok herinnert aan de gehate appèls. Twee keer per jaar wordt de klok geluid.
De appèlklok en de klokkenstoel herinneren aan de - door gevangenen gehate - appèls. Als de commando's tijdens het appèl niet correct of snel genoeg werden opgevolgd volgde een reeks van strafexercities waarbij de gevangenen op gewelddadige wijze werden opgejaagd.
De klok en de klokkenstoel zijn gerestaureerd en
maken deel uit van de gedenkplaats.
De appèlklok wordt twee keer per jaar geluid. Op 19 april en op 4 mei
voorafgaand aan de Stille Tocht.
Appèlklok & klokkenstoel
|
Twee schilderingen uit 1944. De maker is onbekend.
Op een van de muren in het voormalige kantoor van de kampcommandant - dat aan het administratiegebouw (ook wel "Abteilung III") - was gebouwd zijn in 1944 twee schilderingen aangebracht. De schilderingen werden in de vijftiger jaren weggewerkt en vergeten. In 1971 stuitten de slopers op de vergeten muurschilderingen die sinds die tijd worden bewaard.
Muurschildering
|
"De boom weet alles, de boom heeft alles gezien..."
De restanten van deze - ongeveer 200 jaar oude - beuk zijn nauw verbonden met Kamp Amersfoort. De ooit zo imposante beuk op de grens van de gemeenten Amersfoort en Leusden was deelgenoot van wat zich hier heeft afgespeeld.
In 1993 werden de takken van de ernstig zieke boom gezaagd om de stam als gedenkteken te behouden. Wim Franken schreef een indrukwekkend gedicht op de stam. Bijna zeven jaar later werd de boom door een vrachtauto omver gereden. Sindsdien ligt de boom in de berm van de weg.
Grensbeuk
|
... hebben met hun bloed deze grond geheiligd.
Aan het begin van de schietbaan tegenover het voormalige Kamp Amersfoort staat sinds 1953 een gedenkzuil. De steen met daarop een indringende boodschap herinnert bezoekers eraan dat hier gevangenen werden omgebracht.
Gedenksteen
|
Een zwerfkei en
twee gedenkplaten markeren de fusilladeplaats.
Op 16 oktober
1942 werden op het grondgebied van Woudenberg nabij
de piramide van Austerlitz, 15 mannen door de Duitse
bezetter gefusilleerd. De fusillade was bedoeld als
vergelding voor acties van het verzet. De plek wordt
gemarkeerd door een eenvoudig monument.
Monument 16 oktober 1942
|
Een eenvoudig houten kruis.
De Leusderheide was in de periode 1941 - 1945 een van de grootste fusilladeplaatsen in Nederland. Slechts een eenvoudig kruis herinnert hieraan.
Jannetjesdal
|
Ter herinnering aan Dirk Davelaar.
Het gedenkteken bij de kruising Lageweg-Spechtstraat, in de oorlogsjaren bij het Hoevelakense Voetpad, waar Dirk Davelaar in 1943 werd vermoord.
Lageweg - Spechtstraat
|
Artikelen
Kamp Amersfoort Nationaal Monument
Amersfoortse Courant 31-03-2000 (11kb):
Maak van Kamp monument
Amersfoortse Courant 29-11-2000 (53kb):
Kamp moet rijksmonument worden
Handelspost 30-11-2000 (37kb):
Dubbele erkenning gevraagd voor Kamp Amersfoort
Amersfoortse Courant 01-12-2000 (39kb):
Amersfoorts kamp wordt monument
Amersfoortse Courant 01-12-2000 (21kb):
Eerherstel
Trouw 01-12-2000 (6kb):
Kamp Amersfoort nationaal monument
Trouw 02-12-2000 (85kb):
Erkenning voor 'vergeten monument'
De Stad Amersfoort 13-12-2000 (10kb):
Kamp Amersfoort wordt nationaal monument
Om niet te vergeten
De Tweede Wereldoorlog herdacht in Amersfoort.
In het boekje met de titel "Om niet te vergeten" worden de oorlogsomstandigheden en de verschillende gedenkplaatsen of monumenten in Amersfoort beknopt beschreven. Het boekje bevat korte gedichten van oud-gevangene Leo Boekraad, een verklaring van straatnamen en een bijlage in de vorm van een fietsroute. De eerste druk van het boekje verscheen in maart 2000. De vierde herziene druk van april 2005 kunt u via onderstaande link inzien.
 Om niet te vergeten |
|
|
|
