Geschiedenis
Aanmelden nieuwsbrief
Tijdbalk
zoeken

Fusillade Appelweg


Drie gedenkplaten in een muur aan de Appelweg, dichtbij het centrum van Amersfoort, markeren de plek waar op 20 maart 1945 tien gevangenen uit Kamp Amersfoort werden geëxecuteerd. De muur draagt nog steeds de sporen van de executie. De tien gevangenen waren verzetsstrijders en maakten deel uit van een grotere groep die was betrokken bij een wapendropping in Lunteren. Zeventien van hen werden naar Kamp Amersfoort gevoerd en kwamen om het leven.

De executie op 20 maart was een represaille voor een aanslag op een Duitsgezinde politieagent. Drie dagen eerder fietsten de politieagenten H. Vermeulen en D. Lutke-Schipholt door de Westerstraat die uitkomt op de Appelweg. Zij werkten bij de politieke dienst van de Politie in Amersfoort. Lutke-Schipholt werd in de Westerstraat beschoten en raakte hierdoor levensgevaarlijk gewond. De aanslag op agent Lutke Schipholt was duidelijk een politieke daad. Lutke Schipholt was nauw betrokken bij minder fraaie acties. Een uiterst dubieus figuur en Jodenhater.

De zwaargewonde Lutke-Schipholt werd de Ambachtsschool aan de Leusderweg binnengebracht in afwachting van een ambulance. Later die dag - hij was inmiddels per ambulance naar het Lichtenberg ziekenhuis vervoerd - overleed hij aan zijn verwonding.  De twee verzetsmannen die verantwoordelijk waren voor de aanslag, waren tevens verantwoordelijk voor de aanslag op het seinhuis bij het station, nabij de BW-Laan.

Drie dagen na de aanslag - op 20 maart 1945 - werden uit Kamp Amersfoort tien gevangenen met een vrachtauto overgebracht naar de Appelweg aan de achterzijde van de Juliana van Stolbergkazerne. Daar - bij de muur achter het huis van Dr. Brester (Utrechtseweg) - werden zij zonder pardon neergeschoten. De kogelinslagen in de muur zijn tot op de dag van vandaag de stille getuigen van deze moord.

Op dezelfde dag, 20 maart 1945, werden ook tien gevangenen naar Loosdrecht gebracht en daar eveneens als represaillemaatregel geëxecuteerd.
 
Eerste herdenking in 1946
Op woensdagochtend 20 maart 1946 verzamelden belangstellenden zich om 07.30 uur bij de plaats waar een jaar eerder de executie van de tien mannen had plaatsgevonden. Onder de aanwezigen bevonden zich de nabestaanden van de slachtoffers, oud-burgemeester Mr. J.C. Graaf van Randwijck, garnizoenscommandant majoor J. Termaten, vertegenwoordigers van oud-ollegale werkers en vertegenwoordigers van het bestuur van de Oranjevereniging. De heer A. van Eyk bracht het gedicht ´De achttien dooden´ ten gehore. Het Amersfoorts Mannenkoor leverde een muzikale bijdrage. Tijdens de herdenking werden diverse kransen gelegd. Locoburgemeester B. Noorderwier legde namens het gemeentebestuur een krans.

Op 4 mei 1946 werd een monument onthuld, ter vervanging van het witte kruis dat tot die tijd de plek markeerde. Het nieuwe monument bestaat uit drie elementen van steen, waarop een krans in reliëf, en de namen van de tien mannen:

G. Boonzaijer, Lunteren
L. van Elst, Ede
P.R. de Geest, Arnhem
D. van Gestel, Ede
J. Kelderman, Ede
M.H. Lugthart, Ede
J. Mekking, Ede
F. Rombout, Ede
B. Veenendaal, Ede
E. Veenendaal, Ede

Het gedeelte van de muur is officieel overgedragen aan de Gemeente Amersfoort.
 
Jaarlijkse herdenking



De Amersfoortse OBS Joost van den Vondel heeft het monument aan de Appelweg geadopteerd. Leerlingen van groep acht en belangstellenden komen ieder jaar op 20 maart bijeen voor een korte plechtigheid. De adoptie van het monument door de basisschool kwam onder andere tot stand door initiatief van Ben Verduijn, schrijver, dichter en auteur van het boek ‘Door de vrijheid geroepen’. In het boek worden o.a. de geleefde levens verteld van vier van de tien verzetsmensen die op de Appelweg werden gefusilleerd.
Stichting Nationaal Monument Kamp Amersfoort
Loes van Overeemlaan 19, 3832 RZ Leusden
Telefoon: 033 461 31 29, E-mail: info@kampamersfoort.nl
concept: advies in cummunicatie | realisatie: magiqsoft - smart software solutions