Geschiedenis
Aanmelden nieuwsbrief
Tijdbalk
zoeken

De appelklok en klokkenstoel
Klokkenstoel
 
De appèlklok en de klokkenstoel herinneren aan de - door gevangenen gehate - appèls. Als de commando's tijdens het appèl niet correct of snel genoeg werden opgevolgd volgde een reeks van strafexercities waarbij de gevangenen op gewelddadige wijze werden opgejaagd. De klok en de klokkenstoel zijn gerestaureerd en maken deel uit van de gedenkplaats. De appèlklok wordt twee keer per jaar geluid. Op 19 april en op 4 mei voorafgaand aan de Stille Tocht.
 
Appèl

De klokkenstoel met daarin de klok herinnert aan de door gevangenen gehate appèls. Na het luiden van de klok moesten de gevangenen aantreden en opstellen op de appèlplaats. Daar dienden commando's stipt en nauwkeurig te worden opgevolgd. Drie keer per dag was er appèl. Soms een extra appèl als gevolg van een vermeende ontsnapping. Na telling van het aantal gevangenen was het ochtend- en middagappel vaak snel ten einde. Er moest immers gewerkt worden. Het avondappel kon echter uren duren. Als de commando's tijdens het appèl niet correct of niet snel genoeg opgevolgd werden, volgde een reeks van strafexercities waarbij de gevangenen op gewelddadige wijze werden opgejaagd.

De klokkenstoel en de klok zijn bewaard gebleven. Twee keer per jaar wordt de klok geluid. Op 19 april tijdens de herdenking van de overdracht van het kamp aan het Rode Kruis, en op 4 mei om 19:00 uur, de aanvang van de 'Stille Tocht'.
 
Geschiedenis van de appèlklok Appelklok
 
Waarschijnlijk werd de klok tussen eind 1942 en begin 1943 in gebruik genomen. In de vroege kampperiode (voor 1943) kunnen gevangenen zich de aankondiging voor appèl herinneren als het slaan met een hamer op een ijzeren staaf. De herkomst van de klok is niet bekend. Een theorie is dat de 'klokkenroof' (de metaalverordening van Rijkscommissaris Seyss Inquart van 21 juli 1942, nr. 79) deze klok voor Kamp Amersfoort opleverde.De klokkenstoel en de klok bevonden zich in het SS-kamp, in een tuin met een vijvertje, tegenover de uitbouw van Abteilung III.
 
http://www.kampamersfoort.nl/gfx/spacer.gifNa de periode van Bewarings- en verblijfskamp (september 1945 - september 1946) werd het kamp - net als in 1939 - weer als kazerne voor Nederlandse militairen in gebruik genomen. In deze periode werd de klokkenstoel zelfs op ansichtkaarten afgebeeld.

Toen defensie in 1968 het terrein verliet en de politieschool zich in de loop van dat jaar zich op het terrein vestigde, werden de klokkenstoel met de appèlklok, de wachttoren en een barak uitgezonderd van deze overdracht en in eigendom overgedragen aan de Gemeente Leusden.

In de jaren ’70 of ’80 raakte de klok beschadigd. In 1985 werd door oud-gevangenen geld bij elkaar gebracht voor restauratie van de klok. Tijdens een reünie op vrijdag 3 mei 1985 werd de gerestaureerde klok geluid. Op zaterdag 4 mei 1985 startte de 'stille tocht' vanaf het kampterrein. Voorop liepen de burgemeesters van Leusden en Amersfoort.
De burgemeester van Leusden, mr. J.W.M. Rademaker, had in 1944 al kennis gemaakt met Kamp Amersfoort. Na een gedwongen verblijf in het Oranjehotel en Kamp Vught werd hij op 14 juli 1944 onder nummer 2745 ingeschreven in Kamp Amersfoort. Daar verbleef hij tot zijn vrijlating op 17 oktober 1944.

De appèlklok heeft lange tijd een plaats gehad in het in 1972 geopende 'museumpaviljoen'.In 1995 werd de klokkenstoel verplaatst naar de huidige locatie, centraal gelegen op de gedenkplaats.In 2000 werden de overblijfselen van het kamp, waaronder de appèlklok, aangewezen als beschermd rijksmonument.In 2002 werd overeenstemming bereikt over de overdracht van de klokkenstoel, de klok en de wachttoren aan de St. Nationaal Monument Kamp Amersfoort.

Bekijk hier het getuigenverhaal van Frans van den Berg jr. over de appèlklok.
 


Stichting Nationaal Monument Kamp Amersfoort
Loes van Overeemlaan 19, 3832 RZ Leusden
Telefoon: 033 461 31 29, E-mail: info@kampamersfoort.nl
concept: advies in cummunicatie | realisatie: magiqsoft - smart software solutions